DETALLI İMTAHAN KONSPEKTİ · DÖVLƏT QULLUĞU

21 iyul 2000 · Hər maddə ayrıca · 35 maddə (alt-maddələrlə)

📅 Əsas faktlar

I fəsil — Ümumi müddəalar

Maddə 1–6

Maddə 1 · Əsas anlayışlar ⭐⭐

Ən vacib təriflər:

• Dövlət qulluğu — Konstitusiyaya və hüquqi aktlara uyğun olaraq dövlətin məqsəd və funksiyalarının həyata keçirilməsi sahəsində qulluq vəzifəsində xidmət;
• Dövlət qulluğunun xüsusi növü — xüsusi, hərbi və ya diplomatik rütbə nəzərdə tutulan vəzifələrdə qulluq;
• Dövlət qulluqçusu — dövlət məvacibi alan, inzibati və ya yardımçı vəzifə tutan, ilk dəfə qəbul edilərkən and içən, Azərbaycan vətəndaşı olan dövlət orqanı işçisi;
• Dövlət orqanı — Konstitusiya və qanunlarla yaradılan, büdcədən maliyyələşən dövlət təsisatı;
• Dövlət məvacibi — dövlət qulluqçusuna pul formasında nağdsız ödənilən vəsait;
• İxtisas dərəcəsi — qulluqçunun ixtisas səviyyəsini göstərən dərəcə;
• Rotasiya — inzibati vəzifə tutan qulluqçuların başqa vəzifəyə təyini;
• Bilavasitə rəhbər — qulluqçunun birbaşa tabe olduğu vəzifəli şəxs.

Maddə 2 · Qanunun tətbiq dairəsi ⭐⭐

2.1. Qanun dövlət orqanlarının struktur qurumlarında qulluq keçən dövlət qulluqçularına şamil edilir.

2.3. Dövlət qulluğunun xüsusi növü (xüsusi/hərbi/diplomatik rütbəli) — ayrı qanunlarla tənzimlənir (qəbulun şəffaflıq, müsabiqə-müsahibə prinsipləri saxlanmaqla).
2.4. Dövlət orqanlarının tabeliyindəki hüquqi şəxslərin işçilərinə şamil edilmir → onlar Əmək Məcəlləsi ilə tənzimlənir.

Maddə 3 · Dövlət qulluğunun əsas vəzifələri

Dövlət qulluğunun 3 əsas vəzifəsi:
3.0.1. Konstitusiya və qanunvericilik əsasında vətəndaşların hüquq və azadlıqlarının təmin edilməsi;
3.0.2. Dövlət orqanlarının səlahiyyəti hüdudlarında qərarların hazırlanması, icrası və icraya nəzarət;
3.0.3. Dövlət orqanlarının səmərəli fəaliyyətinin təmin edilməsi.

Maddə 4 · Dövlət qulluğunun prinsipləri ⭐⭐

4.1. Dövlət qulluğu 12 prinsipə əsaslanır:

4.2. Dövlət orqanlarında siyasi partiyaların strukturları yaradılmır.
4.3. Qulluqçular vəzifə borclarını yerinə yetirərkən siyasi partiyaların qərarlarına tabe deyillər.

Maddə 5 · Dövlət qulluğunu idarəetmə orqanları ⭐⭐

5.1. İdarəetməni Dövlət Qulluğunu İdarəetmə Şurası (Şura) həyata keçirir.

5.2. Şura dövlət orqanı deyil; üzvləri səlahiyyətlərini ictimai əsaslarla həyata keçirir. Fəaliyyətini Katiblik təşkil edir.
5.4. Şuranın qərarları 3 iş günü ərzində dövlət orqanlarına göndərilir; icra hesabatı 30 gün ərzində Şuraya təqdim edilir.

Maddə 6 · Dövlət qulluğu haqqında qanunvericilik

Qanunvericilik bunlardan ibarətdir: Konstitusiya · bu Qanun · tərəfdar çıxılan beynəlxalq müqavilələr · dövlət qulluğunu tənzimləyən digər qanunvericilik aktları.

II fəsil — Dövlət orqanları

Maddə 7–8

Maddə 7 · Struktur qurumlarında struktur bölmələrinin yaradılması

Dövlət orqanlarının struktur qurumlarında struktur bölmələrinin (şöbə, sektor) yaradılması qaydasını və maliyyələşmə mənbələrini müəyyən edir. Maliyyə mənbələri: dövlət büdcəsi, Naxçıvan MR büdcəsi və qanunla müəyyən hallarda büdcədənkənar vəsaitlər.

Maddə 8 · Dövlət orqanlarının təsnifatı ⭐⭐

8.1. Dövlət orqanları statusu, iyerarxiyası və yurisdiksiyasına görə kateqoriyalara bölünür:

8.2. Orqanların bölmələri funksiyalarına görə aparıcı və köməkçi bölmələrə ayrılır.
8.3. Konkret orqanın kateqoriyaya aidiyyəti qanunvericiliklə müəyyən edilir.

III fəsil — Dövlət qulluğu vəzifəsi

Maddə 9–13

Maddə 9 · Dövlət qulluğu vəzifəsinin anlayışı

Dövlət qulluğu vəzifəsi = dövlət orqanının normativ aktlarla müəyyən edilən təşkilati quruluşu və ştat cədvəlinə uyğun ştat vahididir. Vəzifəni tutan şəxsin səlahiyyət hüdudları orqanın səlahiyyətindən asılıdır.

Maddə 10 · Dövlət orqanlarında vəzifələrin təsnifatı ⭐⭐

10.1. Vəzifələr funksiyalarının məzmununa, səlahiyyət mənbəyinə və tutulma üsuluna görə inzibati və yardımçı vəzifələrə bölünür.

10.3. Siyasi vəzifəyə təyin edilən şəxslər özlərinə müşavir, köməkçi və katib işə götürə bilərlər.

Maddə 11 · İnzibati və yardımçı vəzifələrin təsnifatı ⭐

11.1. İnzibati vəzifələrin təsnifatları: ali təsnifat + 1-ci–7-ci təsnifatlar (cəmi 8 təsnifat). Ali təsnifat — Prezident Administrasiyası rəhbəri və yüksək vəzifələr.

11.2. Yardımçı vəzifələrin təsnifatları: 1-ci–4-cü təsnifatlar.

Maddə 12 · Təsnifat toplusu

İnzibati və yardımçı vəzifələrin təsnifat toplusu — bütün vəzifələrin təsnifatlar üzrə sistemləşdirilmiş siyahısı; dövlət orqanları üzrə müəyyən edilir.

Maddə 13 · İxtisas (təhsil) tələbləri ⭐

13.2. İnzibati vəzifə iddiasında olan şəxsin müvafiq ali təhsili olmalıdır.
13.3. Yardımçı vəzifə iddiasında olan şəxsin tam orta təhsili olmalıdır.
13.4. Əlavə tələblər qanunvericilik və vəzifə təlimatları ilə müəyyən edilir.

IV fəsil — Dövlət qulluqçusu

Maddə 14–26 · İmtahanın özəyi

Maddə 14 · Dövlət qulluqçusu ⭐⭐

14.1. Dövlət qulluqçusu = maaşlı dövlət qulluğu vəzifəsi tutan, inzibati vəzifə üzrə qəbul edilərkən and içən Azərbaycan vətəndaşı.
14.2. Siyasi və ya inzibati vəzifə tutan və hakimiyyət səlahiyyətləri olan qulluqçu = dövlət vəzifəli şəxsdir.
14.3. ⚠️ Deputatlar və hakimlər dövlət qulluqçuları SAYILMIRLAR.

Maddə 15 · Dövlət qulluqçusunun andı ⭐

15.1. And = dövlət ilə qulluqçu arasında açıq hüquqi sədaqət münasibətini təsdiq edir.
15.2. İlk dəfə daimi qulluğa qəbul edilən vətəndaş vəzifəyə başlamazdan əvvəl and içir.
15.3. Andiçmə Dövlət bayrağı önündə, Konstitusiyaya əl basmaqla təntənəli şəraitdə.
15.4. Andiçmə bir dəfə olur; mətni imzalanır və şəxsi işdə saxlanılır.
15.6. ⚠️ Yardımçı vəzifəyə qəbul edilənlər and İÇMİRLƏR.

Maddə 15-1, 15-2, 15-3 · Şəxsi iş, vəsiqə, reyestr

15-1. Şəxsi iş: Qulluqçunun qulluq dövründə yalnız bir şəxsi işi təşkil edilir.
15-2. Xidməti vəsiqə: Tutduğu vəzifəni və ixtisas dərəcəsini təsdiq edən rəsmi sənəd.
15-3. Reyestr: Dövlət qulluqçuları haqqında məlumatlardan ibarət dövlət informasiya ehtiyatı.

Maddə 16 · Dövlət qulluqçularının ixtisas dərəcələri ⭐

16.1. İxtisas dərəcəsi ixtisas səviyyəsini göstərir; inzibati vəzifə tutmaq, əlavə haqq və sosial təminat hüququ verir.

İnzibati vəzifələr üzrə dərəcələr (yuxarıdan aşağı):

Yardımçı vəzifələr üzrə: baş referent → böyük referent → 1-ci/2-ci/3-cü dərəcə referent → kiçik referent.

Maddə 17 · İxtisas dərəcələrinin verilməsi və məhrum edilməsi ⭐

17.1. Dərəcələr vəzifəyə, qulluq stajına və dərəcədə qulluq müddətinə uyğun ardıcıl verilir. İlk dəfə qəbul olunana ən kiçik dərəcə verilir.
17.2. 3-cü dərəcə dövlət müşaviri və yuxarı dərəcələri — Prezident verir (Konstitusiya M.109/32). Baş müşaviri və aşağı — orqan rəhbəri verir.
17.3. Birinci-ikinci təsnifat dərəcəsi üçün azı 5 il qulluq stajı; üçüncü-altıncı təsnifat üçün azı 4 il staj.
17.7. İntizam tənbehi qaydasında dərəcə bir pillə aşağı salına bilər (ildə yalnız 1 dəfə).
17.6. Vətəndaşlığa xitam verildikdə (M.33.1.7) → dərəcədən məhrum edilir.

Maddə 18 · Dövlət qulluqçusunun əsas vəzifələri ⭐⭐

Qulluqçu vəzifədə olaraq etməlidir (12 vəzifə):

Maddə 19 · Dövlət qulluqçusunun əsas hüquqları ⭐⭐

Qulluqçunun 14 əsas hüququ:

Maddə 20 · Dövlət qulluğu ilə əlaqədar məhdudiyyətlər ⭐⭐⭐

20.1. Qulluqçunun İXTİYARI YOXDUR (8 məhdudiyyət):

20.2. Seçki komissiyasının həlledici səs hüquqlu üzvü dövlət qulluğunda ola bilməz.
20.3. Məhdudiyyətə zidd hərəkət edildikdə → xəbərdarlıqdan sonra qulluqçu dövlət qulluğuna, yoxsa başqa fəaliyyətə üstünlük verdiyini bildirməlidir.

Maddə 21 · Dövlət qulluqçuları üçün təminatlar ⭐

21.1. Qulluqçulara 10 təminat verilir:

21.4. ⚠️ Dövlət orqanı rəhbərliyinin dəyişməsi qulluğa xitam üçün ƏSAS DEYİL.

Maddə 22 · Dövlət qulluğunda qulluq stajı

22.1. Staja daxildir: tutduğu vəzifədə staj · xüsusi növdə staj · digər vəzifədə staj · əlavə təhsil müddəti · məcburi işburaxma · staj və sınaq müddəti · əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirildiyi müddət · ödənişli məzuniyyət · uşağa qulluq məzuniyyəti · müddətli həqiqi hərbi xidmət (əvvəl-sonra qulluqçu olmaqla).
22.3. Staja 1991-ci il oktyabrın 18-dək dövlət, sovet və partiya orqanlarında iş müddəti də daxil edilir.
M.22-1 (Əlavə təhsil): Əsasları — yüksək vəzifəyə təyin, ehtiyat kadr siyahısı, attestasiya nəticəsi, şəxsi təşəbbüs. Əlavə təhsil müddəti staja daxildir.

Maddə 23 · Dövlət qulluqçularının pensiya təminatı ⭐

23.1. Pensiya təminatı “Əmək pensiyaları haqqında” Qanuna uyğun həyata keçirilir.
23.2. Pensiyanın məbləği qulluq stajından və məvacibin məbləğindən asılıdır. Qulluq stajına görə əmək pensiyasına əlavə üçün vəzifədə minimum 15 il qulluq stajı tələb olunur.
23.3. 15 il stajı və pensiya hüququ olmayan, könüllü çıxan qulluqçuya müavinət təyin edilir.

Maddə 24 · Dövlət qulluqçularının həvəsləndirilməsi

24.2. Qulluqçunun xidmətləri dövlət tərəfindən təsdiq edilir: “Vətənə xidmətə görə” ordeninin üç dərəcəsi, “Dövlət qulluğunda fərqlənməyə görə” medalı, digər orden/medallar və fəxri adlar.

Maddə 25 · Dövlət qulluqçusunun məsuliyyəti ⭐⭐⭐

25.1. Vəzifələrin yerinə yetirilməməsi və ya məhdudiyyətlərə əməl edilməməsi → intizam məsuliyyəti.

25.2. İntizam tənbeh tədbirləri (6 növ):

25.5. İntizam tənbehi əsas aşkar edildiyi gündən 1 ay keçənədək verilə bilər.
25.8. İntizam tənbehindən 7 iş günü ərzində şikayət verilə bilər; orqan 10 iş günü ərzində baxır.
25.9-25.10. Qulluqçu inzibati və cinayət məsuliyyətinə də cəlb oluna bilər; təqsiri üzündən dəymiş zərərə görə maddi məsuliyyət daşıyır.
25.11. Korrupsiya hüquqpozması törətdikdə (cinayət yaratmadıqda) → intizam məsuliyyəti.

Maddə 26 · Qanunsuz göstərişin yerinə yetirilməsi ⭐

26.1. Qulluqçu öz hərəkətlərinin qanuniliyi üçün cavabdehdir.
26.2. Qulluqçu göstərişi qanunsuz sayırsa və yazılı bildirir, lakin rəhbər göstərişi qüvvədə saxlayır və yuxarı rəhbər də ləğv etmirsə → qulluqçu məsuliyyətdən azad olunur (məsuliyyəti göstərişi verən daşıyır).

V fəsil — Dövlət qulluğu keçmə

Maddə 27–33 · Qəbul, attestasiya, xitam

Maddə 27 · Dövlət qulluğuna qəbul edilmək hüququ ⭐⭐⭐

27.1. Dövlət qulluğuna qəbul hüququ olan şəxs: Azərbaycanın 16 yaşına çatmış, ayrı-seçkiliyə baxmayaraq, vəzifənin tələblərinə uyğun peşə hazırlığı olan və dövlət dilini sərbəst bilən vətəndaş.

27.3. Qəbul üçün müraciət edən şəxsin şəxsi həyatının təfsilatı yoxlanmamalıdır.

Maddə 28 · Dövlət qulluğuna qəbul ⭐⭐⭐

28.1. Qəbul müsabiqə əsasında aparılır. Müsabiqə = test imtahanı + müsahibə.
28.2. Test imtahanları ayda bir dəfədən az olmayaraq təşkil edilir.
28.3. Test imtahanından keçən şəxsə “Dövlət qulluğu sertifikatı” verilir — qüvvədə olma müddəti 5 ildir.
28.5. Sertifikatın hər ili ərzində 5 müsahibədə ödənişsiz iştirak; 5-dən artıq müsahibə ödənişlidir.
28.6. Müsahibə sənədlərin qəbulundan sonra 30 gün ərzində keçirilir. Müsahibə komissiyası = 3 nəfər (yaradan qurumun 1 nümayəndəsi + 1 müstəqil ekspert).
28.7. Müsabiqədən keçən namizədlər 5 iş günü ərzində orqan rəhbərinə təqdim olunur. Rəhbər birini seçib 6 ay müddətinə stajçı təyin edir. Stajdan sonra müsbət tövsiyə olarsa → 3 ay sınaq müddəti ilə qəbul → sınaq uğurlu olarsa daimi qulluğa qəbul.
28.11. Təyin olunmayan namizədlər 2 il müddətində ehtiyat kadr kimi saxlanılır.

Maddə 28-1 · Fəaliyyətin davam etdirilməsi ⭐

28-1.1. Sertifikatın son ilində qulluqçu yenidən imtahan verib sertifikat almalıdır.
28-1.2. ⚠️ İki dəfə sertifikat yeniləyəndən sonra — sonuncu sertifikat MÜDDƏTSİZ verilir və şəxs bir daha imtahana cəlb oluna bilməz.

Maddə 29 · İnzibati vəzifələrin tutulması ⭐

29.1. Ali kateqoriya orqanlarda ali–üçüncü təsnifat vəzifələri → müsahibə və ya qulluqda yüksəliş yolu ilə.
29.2. 1–5-ci kateqoriya orqanlarda birinci–yeddinci təsnifat vəzifələri → müsabiqə və ya müsahibə yolu ilə. Orqan rəhbəri vakant vəzifə yarandığı gündən 1 ay ərzində qərar verməlidir.
29.3. Daxili müsahibə — yalnız həmin orqanda işləyən qulluqçuların iştirakı ilə.
29.5. Müsahibəyə ən çoxu bir təsnifat aşağı vəzifədə qulluq keçən qulluqçular iştirak edə bilər. İntizam tənbehi olanlar 6 ay müsahibəyə buraxılmır.
29.9. Müsahibədə nəzərə alınır: ixtisas dərəcəsi, attestasiya nəticələri, əlavə təhsil.
M.29-1: Müsahibə nəticələrindən inzibati qaydada quruma, Şuraya və məhkəməyə şikayət verilə bilər.

Maddə 30 · Dövlət qulluğunun şərtləri ⭐⭐

30.1. İş vaxtı həftədə 40 saatdır. Ayrı-ayrı kateqoriyalar üçün qısaldılmış iş vaxtı müəyyən edilə bilər.
30.2. Müstəsna hallarda iş vaxtı ayda 5 saata qədər əvəzi ödənilmədən artırıla bilər; 5 saatdan çox olduqda əlavə haqq ödənilir.
30.3. İnzibati vəzifəyə ildə 30 təqvim günü əsas məzuniyyət. Uzun illər əlavə məzuniyyət:

30.6. Yardımçı vəzifə tutanların əmək münasibətləri Əmək Məcəlləsi ilə tənzimlənir.

Maddə 30-1 · Xidməti fəaliyyətin qiymətləndirilməsi ⭐

30-1.1. İnzibati vəzifə tutanların qiymətləndirilməsi təqvim ilinin sonunda aparılır.
30-1.3. Qiymətləndirməni bilavasitə rəhbər həyata keçirir.
30-1.4-5. Qiymətləndirmə forması tapşırıqlar (hədəflər) və meyarlar əsasında tərtib edilir.
30-1.6. Meyarlar: peşə bilikləri, qulluq vəzifələrinə münasibət və s.
Qiymətlər: “əla” · “yaxşı” · “qənaətbəxş” · “qeyri-kafi” (nəticəyə görə pillə yüksəlişi və ya xitam).

Maddə 31 · Dövlət qulluqçusunun attestasiyası ⭐⭐

31.1. Hər qulluqçu 5 ildə bir dəfədən çox olmayaraq attestasiyadan keçir.
31.2. Attestasiya kollegial, obyektiv surətdə, müstəqil mütəxəssislərin cəlbi ilə keçirilir.
31.7. 1 ildən az qulluq keçən, staj/sınaq müddətindəkilər attestasiyadan keçmir.
31.8. Attestasiya komissiyası: sədr, katib + azı 3 üzv.
31.9. Attestasiyadan 2 həftə əvvəl qulluqçuya xasiyyətnamə verilir.
31.12. Attestasiya qiymətləri (3 növ):

31.15. Səslər bərabər olduqda → qulluqçu uyğun gələn sayılır.
31.19. Attestasiya əsasında qərarlar 2 ay ərzində qəbul edilməlidir.
31.21. Nəticələrdən 7 iş günü şikayət; orqan 20 iş günü ərzində baxır.

Maddə 31-1 · Dövlət qulluqçusunun rotasiyası

31-1.2. Rotasiyada nəzərə alınır: təsnifat, ixtisas, qiymətləndirmə nəticəsi, qulluq stajı, yaş, ailə və sağlamlıq vəziyyəti.
31-1.3. Müvafiq vəzifədə 5 ildən az qulluq keçənlər rotasiya olunmur.
31-1.4. Yaşadığı ərazidən kənara təyin olunana kompensasiya və birdəfəlik ödəniş verilir.

Maddə 32 · İrəli çəkilmək · Maddə 32-1 · Yaş həddi ⭐⭐

32.1-2. Qulluqçu qulluqda yüksəliş, müsahibə və ya müsabiqə ilə irəli çəkilə bilər. İrəli çəkilmədə rotasiya olunmuş qulluqçulara üstünlük verilir.
32.5. Qulluqçunun karyera inkişaf planı hazırlanır.

Maddə 33 · Dövlət qulluğuna xitam verilməsi ⭐⭐⭐

33.1. Xitam əsasları (13 hal):

33.2. Pensiya yaşına və ya yaş həddinə görə xitamda → son 24 ayın və ya istənilən 60 ayın orta məvacibinin 6 misli birdəfəlik haqq (vergisiz).
33.2-1. Vəfat halında (33.1.11) → vərəsələrə orta məvacibin 4 misli müavinət.
33.2-2. Hərbi xidmətə çağırışda (33.1.13) → orta məvacibin 3 misli müavinət.
33.3. Öz arzusu ilə çıxanda qulluqçu ərizədən sonra 1 ay (əlavə 1 ayadək uzadıla bilər) qulluğu davam etdirməlidir.

VI fəsil — Əməyin ödənilməsi sistemi

Maddə 33-1 – 33-4

Maddə 33-1 · Əməyin ödənilməsi sisteminin tətbiqi

33-1.1. Əməyin ödənilməsi sistemi rəqabətqabiliyyətlilik, motivasiya, çeviklik amilləri nəzərə alınmaqla tənzimlənir.
33-1.2. Orqanlar büdcə və say həddi çərçivəsində ştat cədvəlini müəyyənləşdirməkdə sərbəstdirlər.

Maddə 33-2 · Dövlət məvacibi ⭐⭐

33-2.1. Məvacibə daxildir (4 komponent):

33-2.2. Aylıq vəzifə maaşı ödəniş səviyyəsinə və pilləsinə uyğun müəyyən edilir.

Maddə 33-3 · Ödəniş səviyyələri və pillələri ⭐

33-3.1. Baza aylıq vəzifə maaşları (1-ci pillə) şaquli istiqamətdə orqanların kateqoriyasına və təsnifata görə: inzibati vəzifələrin 35 ödəniş səviyyəsi, yardımçı vəzifələrin 17 ödəniş səviyyəsi.
33-3.4. Üfüqi istiqamətdə qulluq stajına və qiymətləndirməyə görə 1–7-ci pillələr üzrə artım.

Maddə 33-4 · Aylıq vəzifə maaşının müəyyən edilməsi ⭐

33-4.3. Ali kateqoriyada ali-üçüncü təsnifat və bütün yardımçı vəzifələr üçün ödəniş pilləsi qulluq stajından asılıdır:

Qulluq stajı	Ödəniş pilləsi
1 ilədək	1-ci
1–5 il	2-ci
5–10 il	3-cü
10–15 il	4-cü
15–20 il	5-ci
20–25 il	6-cı
25 ildən yuxarı	7-ci

33-4.4. Digər inzibati vəzifələrdə pillə staja və qiymətləndirməyə görə müəyyən edilir.
33-4.5. Qiymətləndirməyə görə daha yüksək pillə tutmasına 3 dəfə yol verilir.

VII fəsil — Yekun müddəalar

Maddə 34–35

Maddə 34 · Digər məsələlər · Maddə 35 · Qüvvəyə minmə

34. Bu Qanunda tənzimlənməyən digər məsələlər Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə tənzimlənir.
35. Qanun 2001-ci il sentyabrın 1-dən qüvvəyə minir.

İMTAHAN ÜÇÜN ƏN VACİB

🎯 Master Yadda Saxlama Cədvəlləri

⚖️ Tez-tez qarışdırılanlar

✅ Konspekt tamamlandı

35 maddənin hər biri ayrıca · Anlayışlardan əməyin ödənilməsinə qədər
Uğurlar — vəkillik və dövlət qulluğu imtahanında!

📚 Qanuntestleri.com